كه از اين راه رفته‌اند بايزيد بسطامى و ابوسعيد ابوالخير و خواجه عبداللَّه انصارى رحمه الله و ابوطالب مكى و محيى الدين عربى و ابن فارض و مولوى است . ليكن حقيقت اين است كه عرفان واقعى بدون دريافت و انجام فرامين الهى در حدّ اعلا امكان‌پذير نيست . عرفان كامل و واقعى در حضرت سيد الشهداء امام حسين عليه السلام است كه همه چيز خود را در راه خدا فدا نمود و در آخر هم اعلام نمود كه از روى رضا و رغبت و در كمال معرفت توحيد برنامه خود را به انجام رسانده است . البته عرفا خود دستجات مختلفى دارند و برخى از آن‌ها در عرفان به صورت يك علم دقيق كار كرده و آن را مبناى رياضت خود قرار مىدهند . 2 - روش كلامى : در اين روش بر اساس فكر كار مىشود ليكن از دو سو فكر محدود است و آزاد نمىباشد 1 - از نظر هدف از بحث . در اين روش ، هدف ، حفظ مبانى عقيدتى مذهبى است . متكلم مىخواهد به هر صورت ظواهر شرع را حفظ كند . 2 - از نظر مقدمات دليل . در اين روش الزام و تعهدى براى به كار بردن قياس برهانى كه واقعيت را به طور عريان و بدون هيچ پيرايه مىطلبد ، نيست . بلكه چه بسا به مقدمات و قضاياى مشهور ، و آن‌ها كه به عنوان مثل رايج شده‌اند ، استناد مىجويد و چه بسا اين هم نيست و همين كه طرف مقابل بحث ، مطلبى را قبول داشته باشد براى ما كافى بوده و مىتوانيم بدان استناد كنيم . به اصطلاح علم منطق روش مزبور ، تعهدى بيش از قياس جدلى ندارد كه بر اساس مشهورات و مسلمات مبتنى است . در روش كلامى بر حسن و قبح خيلى تكيه مىشود و آن را عقلى مىدانند و قاعده‌ى انتخاب اصلح و قواعدى ديگر را بر اساس حسن و قبح طراحى مىكنند . در حالى كه فلاسفه حسن و قبح را عقلى نمىدانند و